پمپ دنده ای

پمپ دنده ای (پمپ غلیظ کش) | بررسی عملکرد، انواع و کاربردهای صنعتی

فهرست مطالب

پمپ دنده ای (Gear Pump) که در صنعت با نام پمپ غلیظ کش نیز شناخته می‌شود، یکی از پرکاربردترین انواع پمپ‌ جابه‌جایی مثبت (Positive Displacement Pump) است. این پمپ‌ها برای انتقال طیف گسترده‌ای از سیالات، از مایعات رقیق تا سیالات با ویسکوزیته بالا طراحی شده‌اند و در بسیاری از صنایع از جمله نفت و گاز، پتروشیمی، غذایی، رنگ و رزین، دارویی و شیمیایی مورد استفاده قرار می‌گیرند.

پمپ دنده ای

پمپ های دنده ای به صورت یک واحد پمپ عرضه شده و معمولاً همراه با الکتروموتور و شاسی در سیستم نصب می‌شوند. به دلیل ساختار ساده و توانایی جابجایی سیالات غلیظ بدون افت عملکرد، این پمپ‌ها با عنوان پمپ غلیظ کش صنعتی نیز شناخته می‌شوند. نکته مهم این است که پمپ‌های دنده‌ای برای سیالات فاقد ذرات جامد مناسب هستند.

نحوه عملکرد پمپ دنده ای

ساختار اصلی پمپ دنده ای از دو چرخدنده تشکیل شده است. یکی از این چرخدنده‌ها به الکتروموتور متصل بوده و به عنوان چرخدنده محرک عمل می‌کند، در حالی که چرخدنده دوم به صورت هرزگرد درون پوسته پمپ قرار دارد.

با چرخش چرخدنده محرک، نیروی مکانیکی به چرخدنده هرزگرد منتقل شده و هر دو چرخدنده به صورت همزمان شروع به چرخش می‌کنند. این حرکت باعث ایجاد خلأ در قسمت ورودی پمپ شده و سیال به داخل پمپ مکیده می‌شود. سپس سیال در فضای بین دنده‌ها و بدنه پمپ محبوس شده و با حرکت چرخدنده‌ها به سمت دهانه خروجی هدایت می‌شود.

این مکانیزم باعث ایجاد جریان یکنواخت و بدون ضربان در سیستم انتقال سیال می‌شود که یکی از مهم‌ترین مزایای پمپ‌های دنده‌ای محسوب می‌شود.

جنس قطعات پمپ دنده ای

انتخاب جنس قطعات در پمپ‌های دنده‌ای نقش مهمی در طول عمر، مقاومت در برابر خوردگی و عملکرد پایدار پمپ دارد.

جنس پوسته و چرخدنده‌ها معمولاً از مواد زیر ساخته می‌شود:

  • استنلس استیل 304 و 316
  • چدن خاکستری
  • چدن داکتیل
  • برنز یا برنج
  • فولاد آلیاژی

جنس شافت پمپ ممکن است از موارد زیر باشد:

  • استیل
  • فولاد آلیاژی
  • سرامیک
  • آلومینیوم

بوش‌های پمپ نیز معمولاً از متریال‌های زیر تولید می‌شوند:

  • برنز
  • کربن
  • استیل
  • سیلیکون کارباید

انتخاب این متریال‌ها با توجه به نوع سیال، میزان خورندگی، دمای کاری و فشار سیستم انجام می‌شود.

اجزا پمپ دنده ای

مشخصات فنی پمپ دنده ای غلیظ کش

پمپ های دنده ای در اندازه‌ها و ظرفیت‌های مختلف برای کاربردهای صنعتی طراحی و تولید می‌شوند.

برخی از مهم‌ترین مشخصات فنی این پمپ‌ها عبارتند از:

  • سایز ورودی و خروجی: ¼ تا 20 اینچ
  • نوع اتصال: فلنچی، رزوه‌ای یا مهره و ماسوله
  • فشار کاری: تا 25 بار (در برخی مدل‌های خاص تا 200 بار)
  • دبی: تا 300 متر مکعب بر ساعت (دبی های بالاتر تحت سفارش امکان پذیر است)
  • حداکثر دور الکتروموتور: 3000 دور در دقیقه

برای انتقال سیالات با ویسکوزیته پایین از دورهای بالاتر و برای سیالات غلیظ از دورهای پایین‌تر استفاده می‌شود.

انواع پمپ دنده ای

پمپ های دنده ای به طور کلی به دو دسته اصلی تقسیم می‌شوند:

  • پمپ دنده خارجی
  • پمپ دنده داخلی (ماه و ستاره)

هر یک از این مدل‌ها بسته به نوع کاربرد صنعتی و ویژگی سیال انتخاب می‌شوند.

پمپ دنده خارجی

عملکرد پمپ دنده ای
عملکرد پمپ دنده خارجی

پمپ دنده خارجی یکی از رایج‌ترین و ساده‌ترین انواع پمپ‌های دنده‌ای است. در این نوع پمپ، ورودی و خروجی در یک راستا قرار دارند و دو چرخدنده هم اندازه درون پوسته پمپ قرار گرفته‌اند.

با چرخش این چرخدنده‌ها، سیال در فضای بین دنده‌ها و بدنه پمپ به دام افتاده و به سمت خروجی منتقل می‌شود.

مزیت اصلی این پمپ‌ها ساختار ساده، قیمت مناسب و دسترسی آسان به قطعات یدکی است. به همین دلیل در بسیاری از کاربردهای صنعتی مورد استفاده قرار می‌گیرند.

پمپ دنده داخلی (پمپ ماه و ستاره)

عملکرد پمپ دنده داخلی

پمپ دنده داخلی که با نام پمپ ماه و ستاره نیز شناخته می‌شود، دارای ساختاری متفاوت نسبت به پمپ دنده خارجی است.

در این نوع پمپ:

  • چرخدنده کوچک داخل چرخدنده بزرگ‌تر قرار دارد
  • محور دو چرخدنده هم مرکز نیست
  • ورودی پمپ معمولاً از کنار و خروجی از قسمت بالا قرار می‌گیرد

وجود قطعه‌ای به شکل ماه در داخل پمپ باعث جلوگیری از برگشت سیال به سمت ورودی می‌شود و همین موضوع موجب افزایش راندمان و بهبود عملکرد پمپ می‌شود.

این نوع پمپ برای انتقال سیالات بسیار غلیظ عملکرد بهتری دارد.

تفاوت پمپ دنده داخلی و دنده خارجی

پمپ دنده ای

مقایسه این دو نوع پمپ نشان می‌دهد که هر کدام برای کاربردهای خاصی مناسب هستند.

پمپ‌های دنده داخلی معمولاً:

  • راندمان بالاتری دارند
  • برای سیالات با ویسکوزیته بالا مناسب‌تر هستند
  • سایش قطعات در آن‌ها کمتر است و عمر کاری بیشتری دارند

در مقابل پمپ‌های دنده خارجی:

  • ساختار ساده‌تری دارند
  • قیمت پایین‌تری دارند
  • تنوع تولید بیشتری دارند
  • قطعات یدکی آن‌ها در دسترس‌تر است

محرک پمپ دنده ای

محرک اصلی پمپ‌های دنده‌ای معمولاً الکتروموتورهای برقی تک فاز یا سه فاز هستند.

انتخاب توان و دور الکتروموتور به عوامل زیر بستگی دارد:

  • نوع سیال
  • میزان ویسکوزیته
  • فشار مورد نیاز سیستم
  • دبی مورد نیاز

هرچه ویسکوزیته سیال بیشتر باشد، سرعت چرخش پمپ باید کمتر انتخاب شود. برای دورهای زیر 700 دور در دقیقه هم باید از کاهنده دور استفاده کرد.

در مکان هایی که گازهای قابل اشتعال وجود دارد استفاده از الکتروموتورهایی بات استاندارد EX پیشنهاد میگردد. اگر دسترسی به برق هم نداشتیم میتوانیم از محرک های بنزینی یا دیزل استفاده کنیم.

انواع کاهنده دور محرک:

  • گیربکس
  • پولی و تسمه
  • درایو

در کاربردهایی که سیالات قابل اشتعال جابجا می‌شوند و یا پمپ در محیط قابل اشتعال کار میکند، استفاده از الکتروموتور ضد انفجار (Explosion Proof) ضروری است.

همچنین در مکان هایی که استفاده از محرک های برقی امکان پذیر نباشد، میتوان از محرک های دیزلی و یا بنزینی استفاده کرد.

محدوده دمایی پمپ دنده ای

پمپ‌های دنده‌ای توانایی انتقال سیالات با دمای تا 350 درجه سانتی‌گراد را دارند.

برای سیالات با دمای بالا معمولاً از چدن سخت یا آلیاژهای مقاوم به حرارت استفاده می‌شود. همچنین وجود واسط بین پمپ و الکتروموتور باعث می‌شود حرارت به موتور منتقل نشود.

برای جلوگیری از شوک حرارتی در هنگام ورود سیال داغ، بهتر است دمای پمپ به صورت تدریجی افزایش داده شود. در این شرایط استفاده از پمپ دنده‌ای جکت دار توصیه می‌شود.

پمپ دنده ای جکت دار چیست

در برخی کاربردها لازم است دمای سیال در حین انتقال ثابت باقی بماند. برای این منظور از پمپ دنده‌ای جکت دار استفاده می‌شود.

در این مدل پمپ یک جداره اضافی در اطراف پوسته قرار دارد که در آن سیال واسط (مانند بخار یا روغن داغ) جریان پیدا می‌کند.

این ساختار باعث می‌شود:

  • دمای سیال حفظ شود
  • از سفت شدن سیالات غلیظ جلوگیری شود
  • شوک حرارتی به پمپ وارد نشود

این پمپ‌ها معمولاً برای انتقال قیر، رزین، شکلات، پلیمر و مواد با ویسکوزیته بالا کاربرد دارند.

پمپ دنده ای هایژنیک

پمپ دنده ای هایژنیک

پمپ دنده‌ای هایژنیک برای کاربردهایی طراحی شده است که استانداردهای بهداشتی بالا مورد نیاز است؛ مانند صنایع غذایی، دارویی و آرایشی وبهداشتی.

ویژگی‌های این پمپ‌ها عبارتند از:

  • استفاده از استیل پولیش شده در تمامی قطعات در تماس با سیال
  • جداسازی کامل محفظه روغن‌کاری از مسیر سیال
  • امکان باز و بسته شدن آسان پوسته پمپ

این ویژگی‌ها باعث می‌شود عملیات شستشو در محل (CIP و SIP) به راحتی انجام شود.

آب بندی پمپ دنده ای

آب‌بندی در پمپ‌های دنده‌ای معمولاً به دو روش انجام می‌شود:

  • مکانیکال سیل
  • کاسه نمد
  • پکینگ

مکانیکال سیل می‌تواند به صورت تکی یا دوبل طراحی شود و معمولاً از متریال‌هایی مانند سرامیک، کربن، سیلیکون کارباید یا استیل ساخته می‌شود.

پکینگ‌ها نیز اغلب از نخ گرافیتی یا تفلونی تولید می‌شوند.

همچنین کاسه نمد میتواند به صورت تک و یا دوبل باشد و از اورینگ هایی با متریال، FKM، FFKM، NBR، PTFE میباشد.

در سیستم‌هایی که با دمای بالا یا سیالات خورنده کار می‌کنند، انتخاب سیستم آب‌بندی مناسب اهمیت بسیار زیادی دارد.

انواع دنده در پمپ دنده ای (بر اساس شکل دندانه)

در پمپ‌های دنده‌ای، طراحی و شکل دندانه‌ها نقش مهمی در میزان صدا، راندمان، فشار کاری سیال دارد. به طور کلی دنده‌های مورد استفاده در پمپ‌های دنده‌ای از نظر شکل به سه نوع اصلی تقسیم می‌شوند: دنده ساده، دنده مارپیچ و دنده جناغی. هر کدام از این مدل‌ها ویژگی‌های فنی و کاربردهای متفاوتی در صنایع مختلف دارند.

دنده ساده (Spur Gear)

دنده ساده

دنده ساده یا دنده مستقیم رایج‌ترین نوع دنده در پمپ‌های دنده‌ای است. در این مدل، دندانه‌ها به صورت مستقیم و موازی با محور چرخ‌دنده طراحی شده‌اند. این نوع طراحی باعث می‌شود ساختار پمپ ساده‌تر بوده و هزینه تولید و نگهداری آن کمتر باشد.

پمپ‌های دنده‌ای با دنده ساده معمولاً در بسیاری از صنایع برای انتقال سیالاتی مانند روغن صنعتی، سوخت، رنگ، حلال‌ها و مواد شیمیایی سبک استفاده می‌شوند.

مزایای دنده ساده:

  • طراحی ساده و اقتصادی
  • تعمیر و نگهداری آسان
  • قابلیت تحمل فشار بالا
  • مناسب برای اکثر کاربردهای صنعتی

با وجود این مزایا، در برخی شرایط ممکن است صدای بیشتری نسبت به سایر مدل‌ها تولید کند.

دنده مارپیچ یا هلیکال (Helical Gear)

دنده هلیکال

در دنده‌های مارپیچ، دندانه‌ها به صورت زاویه‌دار و مارپیچی روی سطح چرخ‌دنده قرار دارند. این طراحی باعث می‌شود تماس بین دندانه‌ها به صورت تدریجی و نرم‌تر انجام شود.

به همین دلیل پمپ‌های دنده‌ای با دنده مارپیچ معمولاً صدای کمتر، لرزش پایین‌تر و جریان یکنواخت‌تری نسبت به دنده‌های ساده دارند.

این نوع دنده بیشتر در سیستم‌هایی استفاده می‌شود که عملکرد نرم و کاهش نویز اهمیت بالایی دارد.

ویژگی‌های دنده مارپیچ:

  • عملکرد نرم و روان
  • کاهش صدا و لرزش پمپ
  • انتقال یکنواخت‌تر سیال
  • مناسب برای کاربردهای صنعتی حساس
  • تولید فشار و مکش بالا

به دلیل طراحی پیچیده‌تر، ساخت این نوع دنده‌ها نسبت به دنده‌های ساده هزینه بیشتری دارد.

دنده جناغی (Herringbone Gear)

دنده جناغی

دنده جناغی که به آن Double Helical Gear نیز گفته می‌شود، در واقع ترکیبی از دو دنده مارپیچ با جهت مخالف است که شکل آن شبیه حرف V یا جناغ ماهی است.

این نوع طراحی باعث می‌شود نیروهای محوری ایجاد شده در دنده‌های مارپیچ یکدیگر را خنثی کنند و پمپ عملکردی بسیار پایدار داشته باشد.

پمپ‌هایی که از دنده جناغی استفاده می‌کنند معمولاً در کاربردهای صنعتی سنگین و سیستم‌های با فشار و توان بالا به کار می‌روند.

ویژگی‌های دنده جناغی:

  • تعادل بهتر نیروهای مکانیکی
  • راندمان بالا در انتقال قدرت
  • لرزش بسیار کم
  • مناسب برای کاربردهای صنعتی سنگین

به دلیل پیچیدگی ساخت، این نوع دنده کمتر از سایر مدل‌ها در پمپ‌های دنده‌ای رایج استفاده می‌شود و قیمت بالاتری دارد.

نکات مهم در راه اندازی پمپ دنده ای

برای عملکرد صحیح و افزایش طول عمر پمپ باید نکات زیر رعایت شود:

  • استفاده از خط بای پس و شیر اطمینان در سیستم
  • هواگیری کامل پمپ قبل از شروع به کار
  • نصب زانویی با فاصله مناسب در خط خروجی
  • هم‌راستایی دقیق شافت پمپ و الکتروموتور
  • جلوگیری از خشک کار کردن پمپ
  • استقاده از فیلتر مناسب جهت جلوگیری از ورودی ذرات جامد به پمپ

در زیر نحوه عملکرد یک نمونه شیر اطمینان رو مشاهده میکنید

شیر اطمینان

مزایا و معایب پمپ دنده ای

مزایای پمپ دنده ای

  • ایجاد جریان یکنواخت
  • قابلیت خودمکش
  • امکان کار در دو جهت
  • انتقال سیالات با ویسکوزیته بالا
  • فشار خروجی بالا
  • تعمیر و نگهداری آسان
  • قابلیت کار در دماهای بالا

معایب پمپ دنده ای

  • مناسب نبودن برای سیالات دارای ذرات جامد
  • حساسیت به خشک کار کردن (در مدت زمان طولانی)

کاربرد پمپ دنده ای غلیظ کش

پمپ‌های دنده‌ای در بسیاری از صنایع برای انتقال سیالات غلیظ و نیمه غلیظ مورد استفاده قرار می‌گیرند. برخی از مهم‌ترین کاربردهای این پمپ‌ها عبارتند از:

  • انتقال انواع روغن‌های خوراکی و صنعتی
  • پمپاژ سس، کرم و ژل در صنایع غذایی و بهداشتی
  • انتقال رنگ‌های پایه آب و پایه حلال
  • جابجایی انواع سوخت
  • انتقال رزین، پلیمر، قیر و ورنی
  • استفاده در صنایع شیمیایی، پتروشیمی و رنگ‌سازی

راهنمای خرید پمپ دنده ای صنعتی

انتخاب پمپ دنده ای مناسب برای هر کاربرد صنعتی نیازمند بررسی چند پارامتر مهم فنی است. در صورتی که این موارد به درستی بررسی نشوند، ممکن است پمپ انتخابی عملکرد مطلوبی نداشته باشد یا عمر مفید آن کاهش پیدا کند.

در زمان خرید پمپ دنده ای بهتر است به موارد زیر توجه شود:

نوع سیال

اولین عامل در انتخاب پمپ، نوع سیالی است که قرار است جابجا شود. برخی سیالات دارای ویسکوزیته بالا هستند مانند قیر، رزین، پلیمر و روغن‌های سنگین. برای این سیالات معمولاً پمپ‌هایی با دور کمتر و گشتاور بالاتر انتخاب می‌شوند.

میزان ویسکوزیته

هرچه ویسکوزیته سیال بیشتر باشد، سرعت چرخش پمپ باید کمتر باشد. در بسیاری از کاربردهای صنعتی، برای سیالات غلیظ از گیربکس یا اینورتر جهت کاهش دور پمپ استفاده می‌شود.

دبی مورد نیاز

دبی یا ظرفیت پمپ نشان می‌دهد چه مقدار سیال در واحد زمان منتقل می‌شود.

فشار کاری

فشار مورد نیاز سیستم نیز در انتخاب پمپ بسیار مهم است. برخی از پمپ‌های دنده‌ای صنعتی توانایی ایجاد فشار تا 25 بار را دارند و در برخی مدل‌های خاص این مقدار حتی به 200 بار نیز می‌رسد.

دمای سیال

اگر سیال در دمای بالا منتقل می‌شود، باید از پمپ‌هایی با متریال مقاوم به حرارت یا مدل‌های جکت دار استفاده کرد تا از شوک حرارتی جلوگیری شود. همچنین انتخاب آب بند مناسب در زمان انتقال این سیالات بسیار حائز اهمیت میباشد.

جنس متریال پمپ

در محیط‌های خورنده یا بهداشتی معمولاً از استنلس استیل 304 یا 316 استفاده می‌شود، در حالی که برای بسیاری از کاربردهای صنعتی چدن یا برنز نیز گزینه مناسبی هستند.

مقایسه پمپ دنده ای با سایر پمپ های صنعتی

پمپ دنده داخلی

در صنایع مختلف برای انتقال سیالات از انواع پمپ‌ها استفاده می‌شود. هر یک از این پمپ‌ها برای شرایط خاصی مناسب هستند.

در مقایسه با پمپ‌های سانتریفیوژ، پمپ‌های دنده‌ای برای سیالات با ویسکوزیته بالا عملکرد بسیار بهتری دارند. پمپ‌های سانتریفیوژ بیشتر برای سیالات رقیق مانند آب استفاده می‌شوند.

در مقایسه با پمپ‌های پیستونی، پمپ‌های دنده‌ای دبی بیشتری تولید میکند و هزینه نگهداری کمتری دارند ولی در فشار کمتری را تولید میکنند.

به همین دلیل در بسیاری از صنایع برای انتقال روغن، قیر، رزین، پلیمر و مواد غلیظ از پمپ‌های دنده‌ای استفاده می‌شود.

مشاوره و خرید پمپ دنده ای

انتخاب صحیح پمپ دنده ای صنعتی به عواملی مانند نوع سیال، دبی مورد نیاز، فشار کاری، دمای سیال و شرایط محیطی بستگی دارد. انتخاب نادرست پمپ می‌تواند باعث کاهش راندمان سیستم و افزایش هزینه‌های تعمیر و نگهداری شود.

برندهای پمپ های دنده ای

Krakht, roto fluid, viking, rotos, rickmeier و برند های ایرانی مثل ایران تولید، ایران البرز، نقش جهان

کارشناسان شرکت جریانو آماده ارائه مشاوره تخصصی جهت انتخاب مناسب‌ترین پمپ دنده ای یا پمپ غلیظ کش صنعتی برای کاربردهای مختلف هستند. برای دریافت اطلاعات بیشتر درباره قیمت پمپ دنده ای، مشخصات فنی و انتخاب بهترین مدل می‌توانید با کارشناسان فروش تماس بگیرید.


سوالات متداول

پاسخ به پرتکرارترین سوال‌ها برای انتخاب آگاهانه و سریع‌تر تجهیزات صنعتی متناسب با نیاز پروژه شما.

پمپ دنده ای برای چه سیالاتی مناسب است؟

پمپ‌های دنده‌ای برای انتقال سیالات با ویسکوزیته‌های مختلف به ویژه سیالات غلیظ مانند روغن، قیر، رزین، پلیمر، سوخت و مواد شیمیایی استفاده می‌شوند.

بله. پمپ‌های دنده‌ای به دلیل ساختار جابه‌جایی مثبت، دارای خاصیت خودمکشی هستند و می‌توانند سیال را از مخزن مکش کنند.

بسته به متریال و طراحی پمپ، امکان انتقال سیالات با دمای تا حدود 350 درجه سانتی گراد وجود دارد.

خیر. وجود ذرات جامد می‌تواند باعث سایش چرخدنده‌ها و آسیب به پمپ شود.

پمپ دنده خارجی ساختار ساده‌تر و قیمت پایین‌تری دارد، در حالی که پمپ دنده داخلی برای سیالات بسیار غلیظ عملکرد بهتری دارد.

بله. با استفاده از گیربکس، پولی و تسمه یا اینورتر می‌توان سرعت چرخش پمپ را کنترل کرد.

بله. بسیاری از پمپ‌های  دنده‌ای قابلیت چرخش در دو جهت و انتقال سیال در هر دو مسیر را دارند.

فیلترها

دسته بندی

انتخاب کنید
فیلتر دسته بندی محصولات

برندها

انتخاب کنید
فیلتر برندها
خرید پمپ دنده ای روتو فلوید rotofluid

پمپ دنده ای روتو فلوید

برندها

گفتگو با جریانو
ارسال از طریق واتساپ